Τα άτομα με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο παρουσιάζουν, παραδοσιακά, υψηλότερα ποσοστά ανεργίας σε ολόκληρη την ΕΕ. Στην Ελλάδα, το ποσοστό ανεργίας των ατόμων που δεν έχουν ολοκληρώσει την βασική εκπαίδευση διαμορφώνεται κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ είναι αρκετά υψηλότερο για τα άτομα μεσαίου και υψηλού μορφωτικού επιπέδου. Όταν μάλιστα τα άτομα αυτά είναι νέοι έως 29 ετών, το ποσοστό εκτοξεύεται στο 20%, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ανέρχεται στο 8%.
Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, το μερίδιο των νέων που παραμένει ανενεργό, δηλαδή εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης και κατάρτισης (Not in Employment, Education, or Training) είναι σημαντικά υψηλότερο στην Ελλάδα συγκριτικά με τον μέσο όρο στην ΕΕ, αν και καταγράφεται σύγκλιση κατά τα τελευταία έτη. Η χώρα μας το 2025 καταγράφει ποσοστό ΝΕΕΤ 13,6%, παραμένοντας υψηλότερα από τον αντίστοιχο μέσο όρο της ΕΕ-27 (11%).
Η διαφορά είναι μεγαλύτερη μεταξύ των γυναικών, των νεότερων που ανήκουν στην ηλικιακή κατηγορία 18-29 ετών, καθώς και σε περιφέρειες της νησιωτικής και βόρειας Ελλάδας. Ως ιδιαίτερα ευάλωτες περιοχές αναδεικνύονται τα Ιόνια Νησιά, η Ήπειρος, καθώς και τα νησιά του Αιγαίου (Βόρειο και Νότιο), με τα συνολικά ποσοστά τους να αγγίζουν το 24%, 19,7%, 18,7% και 16,3% αντίστοιχα. Στον αντίποδα, η Στερεά Ελλάδα, η Κρήτη και η Αττική καταγράφουν τις καλύτερες επιδόσεις στην χώρα, εμφανίζοντας ποσοστά χαμηλότερα από τον εθνικό μέσο όρο.
Ως προς το βαθμό συμμετοχής των νέων ανά μορφωτικό επίπεδο, ξεχωρίζει ότι οι απόφοιτοι της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης παραμένουν εκτός αγοράς εργασίας και εκτός εκπαιδευτικού συστήματος με σημαντικά υψηλότερη συχνότητα από την αντίστοιχη στην ΕΕ, και συχνότερα από τα άτομα με χαμηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης, σε αντίθεση με την τάση στην ΕΕ.
Πιο συγκεκριμένα στην Ελλάδα η σχέση εκπαιδευτικού επιπέδου και κινδύνου εμφάνισης ΝΕΕΤ είναι αντίστροφη από την αναμενόμενη. Μάλιστα, οι κάτοχοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης καταγράφουν το υψηλότερο ποσοστό (πλησιάζοντας το 20%), ακολουθούμενοι από τους αποφοίτους δευτεροβάθμιας και μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ενώ τα χαμηλότερα ποσοστά εντοπίζονται σε όσους έχουν ολοκληρώσει έως και την κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, (απόφοιτοι Γυμνασίου ή Δημοτικού).
Η εικόνα αυτή αλλάζει ριζικά κατά την εξέταση του ευρωπαϊκού μέσου όρου (ΕΕ-27). Στην ΕΕ-27 επιβεβαιώνεται η διεθνής τάση, με τους κατόχους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να παρουσιάζουν τα χαμηλότερα ποσοστά ΝΕΕΤ (8%) και τον κίνδυνο να κλιμακώνεται όσο μειώνεται το μορφωτικό επίπεδο, αγγίζοντας το μέγιστο στους αποφοίτους υποχρεωτικής εκπαίδευσης.
Αυτό αναδεικνύει δομικές αδυναμίες και στρεβλώσεις στην αρμονική σύνδεση μεταξύ της ανώτατης εκπαίδευσης, της απασχόλησης, των προγραμμάτων κατάρτισης και της πρόθεσης συμμετοχής στην αγορά εργασίας.
